Atilla Kantarcı
[email protected]
KAYBOLAN MESLEKLER: SEYYAR BİLEYCİLER
07 Ocak 2023 09:34Sırtlarında taşıdıkları bileyi tezgahı ile, “Çarkçı geldi hanım, bileyci geldi” diye bağırarak mahalle aralarında, “çarkçı, bileyci” diye bağırarak esnafın yoğun olduğu yerlerde, kasap dükkanlarının önlerinde mesken tutan seyyar bileycilerimiz de kaybolmaya yüz tutan geleneksel değerlerimizden biriydi.
Sırtlarında taşıdıkları tezgah dedik ama bu tezgah nasıl bir tezgahtır, bilmeyen ve görmeyenlere önce onu biraz anlatayım.
Bileyi tezgahları sırtta taşınan çok basit ve ilkel makinelerdir. Tezgahın yüksekliği 120cm ve eni de 70cm kadardır. Dört ayağı oluşturan ahşap çıtalar tezgahın aynı zamanda iskeleti konumundadır. Bileyi tezgahının yere basan ayakları sandalye bacakları gibidir. Yatay çıtalarla bu ayaklar sağlamlaştırılmıştır. Tezgah yere doğru geniş olup yukarı doğru daralır. Üst tarafı da altta olduğu gibi çıtalarla çepeçevre tutturulmuştur. Tezgahın üst tarafında aşındırıcı zımpara taşı vardır. Bunun çapı yaklaşık 20cm. kadar olup ortasından bir mil geçer. Her iki ucundan tezgâha bağlı olan bu milin görevi taşın dönmesini sağlamaktır. Zımpara taşının bağlı olduğu milin her iki tarafında sürtünmeyi önleyen rulmanlar vardır. Taş bu rulmanların üzerinde çok rahat döner. Milin bir tarafında ise küçük bir kasnak vardır. Çarktan gelen kayış bu kasnağın içinden geçmektedir. Büyük çarka ayak pedalıyla hareket verildiğinde çarkın kayışı da küçük kasnağı döndürür. Kasnak birlikte olduğu mili ve üzerindeki taşı döndürür. Taş dönmeye başladığında ise aşındırma işlemi başlamış demektir. Taşın dönmesini sağlayan büyük çark tezgahın ortasındadır. Büyük çarkın iç bağlantı kolları dahil çapı 70*80 cm kadardır. Çarkın dış kasnağı da merkeze ahşap kollarla bağlıdır. Çarkın çevresindeki kasnak kayışın geçmesini aynı zamanda da döndüğünde kayışın çıkmaması için oluklu yapılmıştır. Bu kasnaktan geçen kayış, tezgahın üst tarafındaki zımpara taşına bağlı olan küçük kasnaktan geçmektedir. Büyük çark da ortasından demir bir mil ile tezgâha tutturulmuştur. Bu milin bir tarafı “L” biçimindedir ve buraya bir kayış parçasıyla ayak pedalı bağlıdır. Ayak pedalı ise tezgahın alt ayaklarına yandan bağlı olup aşağı yukarı hareket serbestisine sahip bir tahtadır.
Pedala ayakla bastırıldığında ucundaki kayış çarkın bağlı olduğu mili aşağıya doğru çeker. Zımpara taşı da dönmüş olur. Taşın dönüş hızından yararlanılarak tekrar eski konumuna gelen pedala bileyici ustası tekrar basar. Bu süratle dönüş hareketinin devamlılığı sağlanmış olur. Sadece bir ayağını kullanarak çarkın ve taşın dönmesini sağlarken iki eliyle de bileyici ustası körelmiş olan aletleri zımpara taşına tutarak taşlama işini yapar. Taşlama sırasında çelik veya demirin zımpara taşına sürtünmesinden çıkan kıvılcımlar göze çok hoş ışık şeraresi oluşturur. Zımparalanan aletler daha sonra bileği taşında ya da diğer adıyla yağ taşında keskinleştirilir. Bileği taşı tezgahın üzerinde ahşaptan bir yuva içindedir. Düşmeyecek şekilde tezgaha tutturulmuştur. Tezgâhın ayağına bağlı bir de zeytinyağı şişesi vardır. Şişenin mantarında da bir tel saplıdır. Telin ucunda ise bir parça bez vardır. Şişedeki yağın içinde bulunan bu bez ile yağ taşı yağlanır. “Yağ taşı” denmesinin sebebi bu olsa gerek.
Bileylenecek alet yağ taşının üzerinde ileri geri hareket ettirilerek keskinleştirilir.
Bu işin ustaları ellerinin üzerindeki kılları dilleri ile ıslatıp, aletin keskinliğini test ederlerdi. Eğer kıllar bir jilet keskinliğiyle alınıyorsa aletin keskinliği onaylanmış demekti.
Yorgancılar, hallaçlar, bileyciler gibi At, katır ve eşek gibi yük taşımak amacıyla kullanılan hayvanların tırnak bakımlarını yapan ve hayvanların ayaklarına nal takan, aynı zamanda hayvanların eskiyen nallarını yenileri ile değiştiren nalbantlar, yine bu hayvanlarının sırtına vurulan, ana yapının üzerine ağaç iskelet geçirilerek yapılan genellikle yük taşımak için, bazen de biniş amaçlı kullanılan “semerleri” üreten ustaları, el sabunu yapan ustalarımızı, sulu fotoğraf çeken şipşakçıları, esans satıcılarını sanıyorum bir daha görmemiz mümkün olmayacak…
Selam olsun mesleğinin son temsilcileri olan ustalarımıza...
Yorumlar (0)
Yazarın Diğer Yazıları
HÜSEYİN KARATAY
29 Kasım 2025 09:34
KADİR ERİŞ
19 Kasım 2025 09:34
HASRET
06 Kasım 2025 09:34
HOŞ BULDUM!
09 Ekim 2025 09:34
ÇÖKEN EĞİTİM SİSTEMİ
06 Ekim 2025 09:34
HASAN MEŞELİ
01 Ekim 2025 09:34
ÖLÜM YILDÖNÜMÜNDE RAHMETLE ANIYORUM…
21 Eylul 2025 09:34
MALATYA’NIN FETHİNİN 924. YILI KUTLU OLSUN
19 Eylul 2025 09:34
KADİFE SESLİ SANATÇIMIZ İLHAN KIZILAY
17 Eylul 2025 09:34
ALİ ULVİ SÜLUKİOĞLU (SÜLÜKOĞLU AİLESİ)
11 Eylul 2025 09:34
ÖLÜM YILDÖNÜMÜNDE RAHMETLE ANIYORUM… KASAP SAMİ
05 Eylul 2025 09:34
Eren Bali
27 Ağustos 2025 09:34
…AĞLAMAYANA MEME YOK!
20 Ağustos 2025 09:34
Prof.Dr. Metin Sözen
06 Ağustos 2025 09:34
CUMALİ ÜNALDI
30 Temmuz 2025 09:34
FAHRİ ÇEKİRDEK
16 Temmuz 2025 09:34
NURETTİN SOYKAN TESİSLERİ
11 Temmuz 2025 09:34
MALATYASPOR SEVDALILARININ OKUMASI GEREKEN BİR YAZI.
30 Haziran 2025 09:34
UFUK ERBAŞ
04 Haziran 2025 09:34
NURETTİN SOYKAN
25 Mayıs 2025 09:34
KÜLTÜR VARLIKLARIMIZI BİR AN EVVEL AYAĞA KALDIRMANIZ GEREKMEZ Mİ?
14 Mayıs 2025 09:34
İPLİKÇİ PAZARI.
08 Mayıs 2025 09:34
MALATYA’LI FAHRİ
25 Nisan 2025 09:34
BİR KEZ DAHA YIKILDIK
16 Nisan 2025 09:34
SEZAİ YILMAZ
10 Nisan 2025 09:34
TAVİT KÖLETAVİTOĞLU
07 Nisan 2025 09:34
ÇAKIR DAYI
02 Nisan 2025 09:34
ESKİ BAYRAMLAR
27 Mart 2025 09:34
CEVAT ÇOBANLI
20 Mart 2025 09:34
MESUT PARLAK
10 Mart 2025 09:34
SİNEMA CADDESİ - BEŞ KONAKLAR
05 Mart 2025 09:34
ESKİ RAMAZANLAR
01 Mart 2025 09:34
YUNUSEMRE CADDESİ-DİĞER KANALBOYU
27 Şubat 2025 09:34
KANAL BOYU - KERNEK MAHALLESİ
20 Şubat 2025 09:34
ESKİ FOTOĞRAÇILAR
19 Şubat 2025 09:34
BİR VARMIŞ BİR YOKMUŞ…
05 Şubat 2025 09:34
SAATLİ MAARİF TAKVİMİ
29 Ocak 2025 09:34
AZİZLER CEGETİ
26 Ocak 2025 09:34
ALTERNATİF KAYSI ÜRÜNLERİ
24 Ocak 2025 09:34
KRİZİN FIRSATA ÇEVRİLEMEDİĞİ ŞEHİR!
15 Ocak 2025 09:34
SOKAKTAN GELEN SESLER
27 Kasım 2024 09:34
MAHALLEM…
21 Kasım 2024 09:34
BAKKAL AMCA
13 Kasım 2024 09:34
MALATYA’DA KIŞ HAZIRLIKLARI
21 Eylul 2024 09:34
MALATYA KADINLAR HAMAM KÜLTÜRÜ
05 Eylul 2024 09:34
HACELİ
30 Ağustos 2024 09:34
SOHBET
12 Mayıs 2024 09:34
SİNEMA CADDESİ SANAT SOKAĞI OLARAK DÜZENLENMELİDİR…
18 Nisan 2024 09:34
PEHLİVAN DOĞAN
04 Nisan 2024 09:34
HAYRETTİN ABACI
08 Mart 2024 09:34
HÜSEYİN CAHİT FIRAT
21 Ocak 2024 09:34
MIH OSMAN
08 Ocak 2024 09:34
MALATYALIYI NASIL TANIRSINIZ
04 Ocak 2024 09:34
KANTAR KAHVESİ
14 Aralık 2023 09:34
HÜRRİYET AİLE ÇAY BAHÇESİ
02 Aralık 2023 09:34
KERNEK AİLE GÖL GAZİNOSU
29 Kasım 2023 09:34
ÖZKAN AKBULUT
24 Kasım 2023 09:34
HATIR İÇİN…
05 Ekim 2023 09:34
DEGİRMANLARIMIZ…
29 Eylul 2023 09:34
NEŞET ERTAŞ’ RAHMETLE ANIYORUM…
27 Eylul 2023 09:34
MALATYA’NIN FETHİ
23 Eylul 2023 09:34
BERBERLER
21 Eylul 2023 09:34
FAHRİ ÖZYILDIRIM
06 Eylul 2023 09:34
GARCI GELDİ HANIM
24 Ağustos 2023 09:34
DEVE CENGİZ
17 Ağustos 2023 09:34
MIŞ GİBİ YAPANLARA!…
10 Ağustos 2023 09:34
HADİ DAYI
07 Ağustos 2023 09:34
SUCEYİN KÖPRÜSÜ…
06 Temmuz 2023 09:34
ESKİ BAYRAMLAR
27 Haziran 2023 09:34
MAMİKANLI VAHAP AĞA
02 Haziran 2023 09:34
HEY GİDİ GÜNLER HEY
21 Mayıs 2023 09:34
FERİT MEVLÜT ASLANOĞLU
16 Mayıs 2023 09:34
HASAN DERİNKÖK (HASAN BEG)
12 Mayıs 2023 09:34
NURETTİN SOYKAN
06 Mayıs 2023 09:34
EŞREF BİTLİS
04 Mayıs 2023 09:34
TURAN EMEKSİZ
29 Nisan 2023 09:34
SITMAPINARI
08 Nisan 2023 09:34
YERİNDE DÖNÜŞÜM…
20 Mart 2023 09:34
GELECEĞİMİZ İÇİN MALATYA’LILIK BİLİNCİ OLUŞTURMALIYIZ…
04 Mart 2023 09:34
ŞEHRİMİZ YENİDEN İNŞA EDİLİRKEN…
27 Şubat 2023 09:34
HAZİN BİR MÜTEAHİT HİKAYESİ…
23 Şubat 2023 09:34
AZİZLER CEGETİ
31 Aralık 2022 09:34
KADİR AĞA
17 Kasım 2022 09:34
ARGUVANSPOR
21 Ekim 2022 09:34
ADAB-MUAŞERET
16 Ekim 2022 09:34
Fevzi Yener
07 Ekim 2022 09:34
MALATYA’DA KIŞ HAZIRLIKLARI
30 Eylul 2022 09:34
BOZKIRIN TEZENESİ… ÖLÜM YILDÖNÜMÜNDE SAYGILARIMLA…
25 Eylul 2022 09:34
ADNAN IŞIK
25 Ağustos 2022 09:34
CİNGENLİK
19 Ağustos 2022 09:34
MALATYA’DA LAKAPLAR
17 Temmuz 2022 09:34
ORDUZU MAHALLE KARARI!…
07 Temmuz 2022 09:34
ADIYAMANLI HACI DAYI
01 Temmuz 2022 09:34
BİR ŞEYLER EKSİK
17 Haziran 2022 09:34
TEZE CAMİ NEDEN ÖNEMLİ
01 Mayıs 2022 09:34
MALATYALIYI NASIL TANIRSINIZ
11 Mart 2022 09:34
MEZARLIK KUMARCILARI!
25 Şubat 2022 09:34
AKLIMA MUKAYYET OL
15 Şubat 2022 09:34
HÜSEYİN DOĞAN DEDE
06 Şubat 2022 09:34
MALATYA KADINLAR HAMAM KÜLTÜRÜ
04 Şubat 2022 09:34
VELİLERİMİZ (ONYEDİLİ)
18 Ocak 2022 09:34
MALATYA SOHBET KÜLTÜRÜ
24 Aralık 2021 09:34
HÜSEYİN BEG KÖRPÜSÜ
17 Aralık 2021 09:34
MALATYA KUYUMCULAR ÇARŞISI,
08 Kasım 2021 09:34
GELECEĞİMİZ İÇİN MALATYALILIK BİLİNCİ OLUŞTURMALIYIZ
04 Kasım 2021 09:34
BESLENME ALIŞKANLIĞIMIZ
31 Ekim 2021 09:34
ÇİN SEDDİ
15 Ekim 2021 09:34
ASLANTEPENİN GELECEĞİ İÇİN ÇOK ÖNEMLİ BİR KONU!
07 Ekim 2021 09:34
2021 UNESCO AHİLİK YILI!
23 Eylul 2021 09:34
BUNLAR DA MI YALAN
10 Eylul 2021 09:34
NEREDE O ESKİ KOMŞULUKLAR
24 Ağustos 2021 09:34
Bir Malatyalıyı nasıl tanırsınız?
08 Ağustos 2021 09:34
BOHÇACI GELDİ HANIM
08 Ağustos 2021 09:34
ASLANTEPE
27 Temmuz 2021 09:34
GEL DE ARAMA...
24 Temmuz 2021 09:34
NELER OLUYOR MALATYADA...
10 Haziran 2021 09:34
SEVCAN ORHAN MALATYADA
31 Mayıs 2021 09:34
GANERENİN YÜKÜNÜ ÇEKENLER VE YOĞURTÇU BAZARI
29 Mayıs 2021 09:34
ESKİ BAYRAMLAR
15 Mayıs 2021 09:34
Şahin Tepesi
07 Mayıs 2021 09:34
ÖLÜM YIL DÖNÜMÜNDE RAHMETLE ANIYORUM... NURETTİN SOYKAN
06 Mayıs 2021 09:34
KERNEK...
01 Mayıs 2021 09:34
MALATYADA İLK RADYO
23 Nisan 2021 09:34
SIĞIRA GATMA
02 Nisan 2021 09:34
ÇANAKKALE DESTANI
22 Mart 2021 09:34
GÜZEL MAHALLEM
22 Mart 2021 09:34
HORHOP
27 Şubat 2021 09:34
ESKİ OTOBÜS ŞOFÖRLERİ
04 Şubat 2021 09:34
PAVLİKİANLAR VE MALATYA
30 Ocak 2021 09:34
TOMMİKS
08 Ocak 2021 09:34
ÖZKAN SÜMER
25 Aralık 2020 09:34
ADNAN IŞIK
23 Aralık 2020 09:34
ARDIÇ AĞACI
18 Aralık 2020 09:34
İCATLAR
11 Aralık 2020 09:34
FABRİKATÖR MEHMET BEY. (ARABOSMAN)
04 Aralık 2020 09:34
GEÇMİŞİNİ BİLMEYEN GELECEĞİ İNŞA EDEMEZ
26 Kasım 2020 09:34
İSPANYOL PAÇA PANTOLON
20 Kasım 2020 09:34
GÜZEL GÜNLERDİ VESSELAM
13 Kasım 2020 09:34
NE GÜZEL KOMŞUMUZDUN SEN ..
06 Kasım 2020 09:34
ŞİRKET HANI
05 Kasım 2020 09:34
BESLENME ALIŞKANLIĞIMIZ
29 Ekim 2020 09:34
ZİYARETLERİMİZ
23 Ekim 2020 09:34
HÜSEYİN ÖZHAN
19 Ekim 2020 09:34
ESKİ FOTOĞRAFÇILAR
17 Ekim 2020 09:34
OYUNLARIMIZ
16 Ekim 2020 09:34
HADİ DAYI
15 Ekim 2020 09:34
ZÖHRE ANADAN Bİ MEKTUP DAHA VAR...
10 Ekim 2020 09:34
DAKTİLO
02 Ekim 2020 09:34
NEREDE O ESKİ BANKALAR
25 Eylul 2020 09:34
MIH OSMAN
23 Eylul 2020 09:34
GANERE
18 Eylul 2020 09:34
ZÖHRE ANADAN MEKTUP VAR...
11 Eylul 2020 09:34
HÜSEYİN YEŞİL
31 Ağustos 2020 09:34
MALATYA MASALI
14 Ağustos 2020 09:34
MATALCI AMCA
07 Ağustos 2020 09:34
NEDEN DÜŞER GİBİ YAPTIK!!!
04 Ağustos 2020 09:34
ESKİ BAYRAMLAR
31 Temmuz 2020 09:34
GEÇMİŞE ÖZLEM
25 Temmuz 2020 09:34
KIRK AMBAR
17 Temmuz 2020 09:34
ZALATACILAR (SALATACILAR)
03 Temmuz 2020 09:34
CEMAAT KURMA
01 Temmuz 2020 09:34
PASTANELERİMİZ
26 Haziran 2020 09:34
MALATYA RADYOSU
25 Haziran 2020 09:34
BELEDİYE BAŞKANLARININ DİKKATİNE
20 Haziran 2020 09:34
MAZİDEKİ LEZZETLER. (2)
19 Haziran 2020 09:34
MAZİDEKİ LEZZETLER.
12 Haziran 2020 09:34
TABELACILAR
05 Haziran 2020 09:34
HAYRETTİN ABACI'NIN ANISINA
01 Haziran 2020 09:34
KIŞLA CADDESİ
22 Mayıs 2020 09:34
İRAN BAYRAĞI
15 Mayıs 2020 09:34
GÜLMEK LAZIM
08 Mayıs 2020 09:34
BÜYÜK BAŞKAN NURETTİN SOYKAN RUHUN ŞAD, MEKANIN CENNET OLSUN...
06 Mayıs 2020 09:34
KORONAYA BİR DE BU AÇIDAN BAKALIM.
01 Mayıs 2020 09:34
RAMAZAN GELDİ HOŞ GELDİ
24 Nisan 2020 09:34
EVDE KAL MALATYA
17 Nisan 2020 09:34
ASİMİLE OLMAK
16 Nisan 2020 09:34
ÇOCUKLUK LEZZETLERİ
10 Nisan 2020 09:34
NECATİ DİKMEN
03 Nisan 2020 09:34
BİR KERNEKLİNİN GÖZÜYLE...
27 Mart 2020 09:34
KORONA, KORONA NE İŞLER AÇTIN BAŞIMA
21 Mart 2020 09:34
ÇANAKKALE DESTANI
20 Mart 2020 09:34
KERNEK AİLE GÖL GAZİNOSU
13 Mart 2020 09:34
HÜRRİYET AİLE ÇAY BAHÇESİ
09 Mart 2020 09:34
NANO TEKNOLOJİ
02 Mart 2020 09:34
OKUDUĞUNU ANLAMAK
21 Şubat 2020 09:34
TURAN ÇEVİK
14 Şubat 2020 09:34
Bedo
13 Şubat 2020 09:34
UÇURTMA .
07 Şubat 2020 09:34
UDİ NEVRES BEY.
04 Şubat 2020 09:34
ŞEHİR KUZEYE DOĞRU BÜYÜMEMELİDİR
31 Ocak 2020 09:34
KİRAZ ÇALMAK.
27 Ocak 2020 09:34
MİSAFİRLİK
16 Ocak 2020 09:34